De eind november gehouden buurtvergadering van de Stadsdeelcommissie Centrum (SDC) lijkt al voor de derde keer binnen korte tijd zijn vruchten af te werpen. Eerder al besloot de commissie naar aanleiding van door bewoners van Sint Jacob tijdens de vergadering geuite klachten tot een onderzoek naar de entree van het appartementengebouw aan de Plantage Middenlaan en vonden bewoners van de Spinozastraat gehoor voor hun bezwaar tegen de vestiging van een dagopvang voor verslaafden in hun straat. Tijdens diezelfde bijeenkomst maakten bewoners van de Henri Polaklaan bezwaar tegen het feit dat verschillende voortuinen in hun straat volledig betegeld zijn en als parkeerplaats gebruikt worden. Begin januari steunde de voltallige stadsdeelcommissie een voorstel van D66 en Bewoners Amsterdam om in het hele centrum van ‘tuinen’ op termijn voor minstens de helft weer echte tuinen te maken.

Artis nodigde op 19 januari alle belangstellende buurtbewoners uit als start van een participatieproces gericht op de verdere uitwerking van het ‘Ruimtelijk Masterplan’. Artis benadrukte uitdrukkelijk dat het bewoners nu tijdig wil betrekken, omdat dat zal leiden tot een betere verhouding met de buurt én tot betere plannen. De bijna 200 aanwezige buurtbewoners hoorden van Artis en van MUST Stedebouw welke plannen er gaan komen en welke uitgangspunten volgens Artis leidend zouden moeten zijn bij het hele proces. Artis wees erop dat het verleden, in het bijzonder de onenigheid rond het ontwerp van het dienstengebouw, heeft geleerd dat omwonenden meer transparantie wensen, dat er meer ‘buurt-breed’ zou moeten worden gecommuniceerd, en dat men behoefte heeft aan goede visualisaties van de plannen.

De gemeente ziet af van het voornemen om in een leegstaande ondergrondse fietsenstalling in de Spinozastraat een inloopvoorziening / gebruikersruimte voor verslaafden in te richten. Over dit plan was in de straat grote onrust ontstaan, vooral omdat de fietsenstalling zich vlakbij een speelplaats voor kinderen bevindt. Enkele weken nadat verschillende bewoners hun bezwaren tijdens een buurtvergadering van de stadsdeelcommissie met een overtuigende presentatie kracht hadden bijgezet, werd hen per brief meegedeeld dat de gemeente had besloten het plan af te blazen. In die brief werd overigens met geen woord gerept over hun bezwaren. Als reden voor het terugdraaien van het plan noemde de gemeente zonder daar inhoudelijk verder op in te gaan de adviezen van de GGD, de stadsdelen Centrum en Oost en de politie, die de locatie ongeschikt noemden voor de beoogde opvang.

Dinsdag 13 januari 2026
17.00 – 19.00

Oosterkerk – Kleine Wittenburgerstraat 1

Alle bewoners en samenwerkingspartners van 1018 zijn WELKOM !

Het bestuur van stadsdeel Centrum laat een onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheden voor toegankelijke op- en afstapvoorzieningen direct voor de entree van seniorenencomplex De Nieuwe Sint Jacob aan de Plantage Middenlaan. Daarmee geeft het bestuur gehoor aan een door alle leden van de stadsdeelcommissie gesteund verzoek van Noah Zevenhoven van GroenLinks om op korte termijn zo’n onderzoek uit te laten voeren. Reden voor dit verzoek is het feit dat het voor bewoners van het complex die afhankelijk zijn van een rollator en/of slecht ter been zijn, vanwege het hoge trottoir niet mogelijk is om op een veilige wijze direct bij de entree te worden afgezet. Gevolg is dat taxi’s soms langs de weg stoppen zodat de bewoners op straat moeten uitstappen, het fietspad moeten oversteken en via het hoge trottoir de ingang van het complex moeten bereiken.

Met in dit nummer onder meer:

• Ko van Geemert, schrijver, dichter en levenslang Plantagebewoner

• Palliatieve zorg in de Czaar Peterstraat: nog één keer pannenkoeken eten

• Jongerenwerk bij Dock: bijblijven tot aan het laatste TikTok-dansje

• Wat bewoners wensen voor 2026: vrede op aarde, lief zijn voor elkaar en patat met kip

• Tekenaar Erik van Ophem illustreert 1018 en is daarnaast poppenspeler

• Studentencafé Crea is de favoriete plek voor studente Floor

• Annemarie van der Heijden van Rooshert: nabestaanden door moeilijke tijden helpen

• En als klap op de vuurpijl: de grote spatelworm uit onze tuin

Lees 'm hier

Artis heeft op 17 december bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied de omgevingsvergunning aangevraagd voor het nieuwe dienstengebouw. Het definitieve ontwerp was op 15 oktober aan de buurt gepresenteerd. Sommige direct omwonenden, in het bijzonder bewoners van gebouw Aquartis, zijn teleurgesteld over het volume van het gebouw (14 meter hoog en 72 meter lang) op zo’n 40 a 50 meter van hun gevel, waardoor het open uitzicht vanuit hun appartementen over de dierentuin wordt ingeperkt. Nadat de vergunning is verleend, maar voordat met de bouw zal worden begonnen, zal Artis een bijeenkomst organiseren voor de buurt om te spreken over bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie tijdens de bouw.

Anders dan de afgelopen jaren zullen In stadsdeel Centrum geen projecten kunnen worden ingediend voor financiering onder het programma Centrum Begroot. Dit volgt uit het besluit van het College van Burgemeester en Wethouders dat volgend jaar nergens in de hele stad Buurtbudgetten zullen worden georganiseerd. Wethouder Groot Wassink stuurde op 30 oktober een brief aan de gemeenteraad waarin hij schreef dat er ruimte nodig is om een nieuwe vorm voor Buurtbudgetten uit te werken voor de bestuursperiode na de gemeenteraadsverkiezingen. De verschillende stadsdelen werkten de afgelopen jaren op heel verschillende manieren met Buurtbudgetten. Er blijkt nu behoefte te zijn om in de hele stad tot een eenduidige aanpak te komen.

Enkele bewoners van de Plantagebuurt hebben het initiatief genomen om middels een vragenlijst in kaart te brengen hoe de buurt te maken heeft met wateroverlast. Dat de Plantagebuurt een urgent regenwaterknelpunt is binnen Amsterdam, is goed te zien op het kaartje van Weerproof. En sinds 2024 zijn in deze buurt ook diverse initiatieven ondernomen om de situatie te verbeteren (zie ook het bericht in Magazine 1018 van april 2024 pag 20 / Oost Online). Zo willen de Hortus en Artis regenwater op gaan vangen en wordt ook voor het drassige Overloopplantsoen gezocht naar een oplossing. Daarnaast voerde het waterschap een test uit hoe het water beter kan worden afgevoerd uit de buurt. Veel bewoners voelen inmiddels de noodzaak zelf iets te doen om de voeten droog te houden en treffen maatregelen zoals het aanleggen van een pomp om water in het souterrain weg te pompen, of door ruimtes waterbestendig te maken, bijvoorbeeld door het aanbrengen van een betonnen bak.

Aan de Onbekendegracht bestaat al een paar jaar een bijzonder initiatief om kinderen die het niet zo breed of niet zo makkelijk hebben, een mooi kerstcadeau te bezorgen, en dat is een kaartje voor het wereldkerstcircus in Carré. Ieder jaar doet Carré in december bij direct omwonenden een brief in de bus die voor vrijkaartjes voor het circus kan worden ingewisseld. Niet iedereen maakt gebruik van die aanbieding en dat bracht één bewoonster op het idee om wat moois te doen met de ongebruikte brieven. Zij haalde ze op bij haar buren en zij zorgde ervoor dat de kaartjes bij de kinderen terecht kwamen. Zij wil dit jaar de actie uitbreiden en hoopt meer kinderen te kunnen verrassen.

Op een ochtend half november had Sophie Glerum, bewoonster van de Kadijken, op de Pelikaanbrug tegenover de Oosterkerk een bijzondere ontmoeting. Op de sluis naast de brug zag zij een vos heen en weer wandelen. Zij alarmeerde de dierenambulance die snel ter plaatse was en het dier heeft meegenomen. ‘De vos is sindsdien niet weer gespot’, vertelde zij de redactie. ‘Ook heb ik nog niet eerder vossen in dit deel van Amsterdam gezien, laat staan op de sluis.’

Er komt geen vlonder langs de VOC-kade. Omwonenden hadden al lang en al vaak aan de gemeente laten weten niet blij te zijn met de plannen een vlonder te bouwen langs de VOC-kade aan het eind van de Jan Kiststraat. Het water is ter plekke ernstig vervuild en formeel is het er verboden te zwemmen. Een vlonder werkt averechts want nodigt juist uit tot zwemmen omdat het water nog makkelijker bereikbaar is. Ook leidt de plek van de vlonder mogelijk tot een onveilige situatie voor die zwemmers want hij is gepland tegenover de jachthaven, daar waar de vaarweg smal is. In de toekomst wordt hier ook nog meer vaarverkeer verwacht als museum DRIFT de deuren opent.
De gemeente heeft zich de bezwaren aangetrokken en heeft Stadgenoot, die de openbare ruimte ontwikkelt, gevraagd af te zien van de bouw van deze vlonder. De vergunningaanvraag is ingetrokken.

Zet alvast in je agenda:

Nieuwjaarsreceptie
Dinsdag 13 januari 2026
17.00 – 19.00 uur
Oosterkerk – Kleine Wittenburgerstraat 1

Iedereen uit 1018, in 1018 en iedereen met banden met 1018: WELKOM

Burgemeester Halsema besloot 24 november dat ook de twee zaken van de Pizzabakkers op de Overtoom en de afhaallocatie aan de Plantage Kerklaan, weer open mogen. Vier vestigingen van de Pizzabakkers waren op last van de burgemeester na de aanslagen van eind augustus gesloten. Half oktober besloot de rechter al dat twee vestigingen, die op de Haarlemmerdijk en het restaurant op de Plantage Kerklaan, weer open mochten – zie het eerdere bericht op deze site. Nu mogen dus ook de twee andere weer open omdat, aldus een woordvoerder van de burgemeester, een nieuwe belangenafweging heeft plaatsgevonden. Daarbij speelt een rol dat men inziet dat sluiting een zware maatregel is waarmee een ondernemer onbedoeld ook flink geraakt wordt.

In november werd door de nieuwe beheerders van het Marineterrein een schouw georganiseerd op het terrein. De opkomst was groot. Vertegenwoordigers van verschillende organisaties, actieve buurtbewoners, huurders, partners en andere betrokkenen liepen samen rond om te spreken over te nemen stappen richting de toekomst. Ook ZUS – een multidisciplinaire designstudio voor architectuur, stedenbouw en landschap – wandelde mee. De schouw leverde zinvolle discussies op en nieuwe ideeën, maar ook veel waardering voor wat er bereikt is. Wat er is wordt meegenomen als belangrijke basis voor de verdere ontwikkeling.

De Hortus organiseert rond de jaarwisseling zes winteravonden. Op 27, 28, 29, 30 december en 2 & 3 januari zijn de tuin en kassen zijn geopend tot 19:00 uur, brandt er een kampvuur op het terras en is er glühwein en warme chocolademelk. Vanaf 16:30 is er een verlaagde toegangsprijs van 7 euro.

De gemeente moet nog een naam geven aan het toekomstige fietspad langs de Dijksgracht Oost en doet een open uitnodiging uit om goede ideeën in te zenden. Naamgeving van straten, pleinen, bruggen etc. is een bevoegdheid van het college van B&W, maar het bestuur wordt daarin geadviseerd door de Adviesraad Naamgeving Openbare Ruimten (ANOR). De ANOR heeft inmiddels vastgesteld dat de naam voor het nieuwe fietspad moet passen in het thema “dekolonisatie”. Dit thema sluit volgens de adviesraad aan bij de historie van het gebied, als reflectie op de oude werven waar onder andere schepen voor de VOC werden gemaakt en onderhouden. Het pad kan, maar hoeft niet per se, naar een specifiek persoon worden vernoemd. Ook namen die verwijzen naar andere zaken die met het thema te maken hebben, zijn welkom.

Met in dit nummer onder meer:

• Michel van Wijk (Bewoners Amsterdam) heeft een hekel aan officieel gedoe

• Samuel Sarphati, de grootste Amsterdammer aller tijden

• Het aantal slachtoffers van fietsongelukken stijgt. Ook in 1018.

• Sporten bij Sciandri: goed voor lijf, humeur en contacten

• In de studentenflat aan het Bijltjespad is de sfeer gemoedelijk

• Tanja Kroezen over de invloed van nanotechnologie op het kappersvak

• En als klap op de vuurpijl, de superkleine plaatjesgalwesp

Lees 'm hier

De Stadsdeelcommissie (SDC) kwam eind november naar Desmet in de Plantage Middenlaan om te luisteren naar wat een hele volle zaal bewoners uit de buurt zo al bezig hield. Een paar onderwerpen waren alvast op de agenda gezet: Veiligheid, in het bijzonder een door de gemeente geplande gebruikersruimte in de Spinozastraat, het ondoenlijke bouwverkeer rond het Bridgehotel, op de hoek van de Amstel en de Nieuwe Prinsengracht, en Artis. De meeste mensen waren ook voor deze onderwerpen gekomen. Maar daarnaast kwamen er buurtbewoners met hun zorgen of ergernissen, zoals de voortuinen in de Henri Polaklaan die parkeerterreintjes zijn geworden, de uitblijvende herinrichting van de Plantage Middenlaan, de zorgelijke grondwater situatie en de ingewikkelde paaltjes op de Nijlpaardenbrug, lastig voor Canta’s nu de bruggen bij het Alexanderplein én de Hortus zijn afgesloten.

Tot 30 november staan in het kader van de manifestatie ‘Framed by’ verspreid door de binnenstad ruim zestig houtsculpturen. De beelden zijn geplaatst op plekken waar vroeger bomen stonden en waar straks nieuwe aanplant moet komen. Ze zijn gemaakt van het hout dat is vrijgekomen bij de renovatie van panden, bruggen en kademuren. Dat hout werd vroeger als sloopafval afgevoerd, maar wordt sinds enige tijd door de sociale firma Amsterdams Grachtenhout gerecycled en deels ter beschikking gesteld aan kunstenaars. Van de rum zestig beelden staan er vijftien in de Plantage-Weesperbuurt en één op het Kattenburgerplein. Een aantal sculpturen is na afloop van de manifestatie via een online veiling te koop. Informatie over de veiling volgt later.

De Amsterdamse voorzieningenrechter heeft half oktober de sluiting van het door een aanslag ernstig beschadigde restaurant van De Pizzabakkers op de hoek van de Plantage Kerklaan en de Plantage Muidergracht opgeheven. Niet dat de rechter het oneens was met de door locoburgemeester Moorman genomen maatregel, maar het zal naar zijn mening zoveel tijd kosten om de schade te herstellen dat de sluiting voor een periode van zes maanden geen meerwaarde heeft. Ook de sluiting van het filiaal van De Pizzabakkers op de Haarlemmerdijk werd ongedaan gemaakt. Twee andere panden van De Pizzabakkers (op de Overtoom 501, en de afhaallokatie op Plantage Kerklaan 12-14) blijven voorlopig wel gesloten.

De bewoners van Plantage Muidergracht 135A hebben dit jaar de Gouden Gieter gewonnen, de prijs voor de mooiste geveltuin van de Plantage-Weesperbuurt en de Kadijken. Volgens het juryrapport onderscheidt deze tuin zich vooral doordat ‘het donkergroen van de hop en de wisteria prachtig afsteekt tegen de witte gevel. Door de losse groeiwijze van klimmers krijgt de muur een romantische uitstraling. Op de stoep staat een collectie goed verzorgde planten in potten, zoals Afrikaanse lelie, schoenlappersplant en vijg. En er zijn veel kruiden zoals rozemarijn en munt. Dit is een geveltuin waarop je niet snel uitgekeken raakt’, aldus het juryrapport.

De omwonenden van het Bridge Hotel op de hoek van Amstel en Nieuwe Prinsengracht hebben het bestuur van Stadsdeel Centrum per mail gevraagd om de werkzaamheden aan het hotel-in-aanbouw met onmiddellijke ingang te pauzeren. Als reden voor dit verzoek noemen zij de op de valreep ontvangen aankondiging dat vanaf woensdag 29 oktober 184 vrachtwagens met in totaal meer dan zes miljoen kilo beton naar de bouwplaats zullen rijden. Dat zware transport zal volgens de bewoners plaatsvinden over kwetsbare grachten op een tracé waar eerder door het afvoeren in zwaar beladen vrachtauto’s van grote hoeveelheden uitgegraven zand al problemen met de fundering en andere gevolgen voor de aanliggende panden, zoals scheuren in de muren, zijn geconstateerd.

Artis organiseerde op 15 oktober een volgende bijeenkomst om de buurt te informeren over het definitieve ontwerp van het beoogde grote Dienstengebouw met warmte-koude opslag (WKO) in de hoek van de dierentuin tegenover appartementencomplex Aquartis. Het nieuwe gebouw zal worden opgebouwd vanuit vier volumes, verspringend in hoogte, met groen aan de kade, langs de gevel en op het dak. Met een relatief lichte steenkleur, en nu toch ook met ramen in de gevel, moet het er wat vriendelijker gaan uitzien dan de vorige ontwerpen. Het WKO-deel wordt toch 14 meter hoog, het personeelsgebouw (kantine en kleedruimtes) 13,25 meter, en de twee resterende volumes 12,5 meter.

De Kleine Plantage, het kinderdagverblijf in de Henri Polaklaan dat met sluiting werd bedreigd, kan voorlopig toch blijven functioneren, zij het niet langer in de Plantage. Na een lange zoektocht heeft de leiding onderdak gevonden aan de Oude Schans naast basisschool De Witte Olifant. De Kleine Plantage kan daar in ieder geval één jaar terecht, misschien twee. Intussen blijft men hopen op een structurele oplossing in Amsterdam Centrum Oost, bij voorkeur rondom Artis en/of het Oosterpark.

Op 14 oktober 2025 vond een hoorzitting plaats naar aanleiding van bezwaren van omwonenden tegen de door de gemeente afgegeven horecavergunning aan Roest. Deze horecaonderneming opende in maart 2025 opnieuw, nu met nieuwe eigenaren, de deuren in het voormalige Koudgasgebouw op de hoek van de Jan Kiststraat en de VOC-kade op Oostenburg-Noord. Begin maart 2025 was aan Roest een restaurantvergunning verleend (horeca 4). Vlak daarna vroeg Roest een café-vergunning (horeca 3) aan en die werd eind april door de gemeente verleend. Met deze vergunning mag Roest een groot gedeelte van de benedenruimte als café gebruiken, waaronder de in 2023 aangebouwde serre aan de VOC-kade. En juist dat blijkt nu te leiden tot veel geluidsoverlast.

Artis wordt de eerste dierentuin ter wereld en daarbij de eerste plek in een Europese hoofdstad met een formeel “Urban Night Sky Place” certificaat. De erkenning komt van DarkSky International, een wereldwijde organisatie die zich inzet voor de nachtelijke omgeving en de natuurlijke sterrenhemel als erfgoed probeert te beschermen. De organisatie vindt het van belang dat juist een dierentuin, midden in een lichte stad, zijn best doet voor het donker van de nacht. Het is goed voor bewoners van de stad en ook heel goed voor de dieren. Hopelijk zal het andere dierentuinen in Nederland inspireren en zullen er meer DarkSky locaties in Nederland ontstaan, aldus DarkSky International.

Wie er op let snapt er niet veel van. In de Plantagebuurt is sprake van een ware gele verkeersborden epidemie. Vaak worden borden geplaatst wegens werkzaamheden, en maanden daarna staan ze er nog. Onlangs stonden er wegens een tijdelijk werkje op de Nieuwe Keizersgracht een paar maanden borden op de Weesperstraat en de Roetersstraat (beide rijrichtingen) dat de Nieuwe Keizergracht was gestremd. En dat terwijl de weg al lang weer open was voor alle verkeer.

Amsterdam heeft er een nieuw rijksmonument bij: het kleurrijke Hubertushuis aan de Plantage Middenlaan. Het gebouw uit 1980, ontworpen door de invloedrijke architect Aldo van Eyck, behoort tot de eerste groep van vijftien jonge monumenten uit de periode 1965–1990 die officieel worden aangewezen door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Met het aanwijzingsprogramma wil de RCE meer aandacht geven aan het zogenoemde Post 65-erfgoed. Deze periode, grofweg van 1965 tot 1990, werd gekenmerkt door ingrijpende maatschappelijke veranderingen zoals de opkomst van de jeugdcultuur, de tweede feministische golf, de oliecrisis en een groeiende roep om inspraak. In de gebouwde omgeving leidde dat tot vernieuwende architectuur en nieuwe functies voor publieke voorzieningen.

De gemeente heeft op 4 september een vergunning verleend aan Nedstede, de eigenaar van de Werkspoorhal, om in de hal voorzieningen te treffen voor een grote sportschool. De beoogde nieuwe gebruiker is BigGym. Er zal in de hal een open constructie worden gebouwd van drie verdiepingen en op alle verdiepingen zullen sporttoestellen komen te staan. In de gebouwen aan weerszijden van de hal zijn aanliggend aparte ruimtes gepland, zoals een ruimte voor groepslessen en een ruimte speciaal voor spinnen, en verder ruimtes voor fysio, kleedkamers, opslag en techniek. Ook is de bedoeling dat dat er horecavoorzieningen komen.